مصاحبه هفته نامه سینما با آقای هانیبال یوسف

این مصاحبه دوشنبه 6 مهر ماه 1388 مصادف با 28 سپتامبر 2009 میلادی در هفته نامه سینما منتشر شد

پس از نگاهی کوتاه به شکل گیری موسیقی کلیسایی به سراغ هانیبال یوسف، یک مسیحی ایرانی رفتیم که فعالیت خود را در حوضه موسیقی کلیسایی متمرکز کرده است، او فارغ التحصیل از هنرستان موسیقی و دانشگاه هنر، مدیر آموزشگاه موسیقی بن ایل، و سرپرست آنسامیل مسایا "Messiah Ensemble" است. موسیقی کلیسایی را به عنوان رشته تخصصی دنبال کرده و در این زمینه به آهنگسازی، تنظیم قطعات و برگزاری کنسرت مشغول است. او در گپی دوستانه به سئوالات ما درباره موسیقی کلیسایی پاسخ داد.

موسیقی کلیسایی را چگونه توصیف می کنید؟
موسیقی کلیسایی پدیده ای است بی نظیر، که در آن موسیقی برای عبادت خداوند به کار می رود. چنین هنری دل و روح انسان را با آفریدگارش پیوند می زند. انجیل یا اشعار روحانی وقتی با موسیقی خوانده می شوند، تاثیری آسمانی بر روح و روان انسان می گذارد. این موسیقی تاثیری شفا بخش بر جان و روان بشر دارد، چنانکه در حین عبادت و تجربه حضور خداوند که توام با شنیدن یا خواندن موسیقی روحانی است، روح و فکر و جان را که پر از خستگی، درد و تنش و یا آلوده به گناهان این جهان است، به آرامش و سلامتی و پاکی غیرقابل تصوری می رساند و شما را به تقدیس و رهایی از تاریکی ها هدایت می کند. این اتفاقات در نتیجه ارتباط عمیق و نزدیک با خداوند است که از طریق موسیقی صورت می پذیرد.
نه تنها این بلکه موسیقی کلیسایی در تاریخ هنر و موسیقی جهان نیز جایگاه بسیار مهمی دارد. چنانکه موسیقی علمی و هنری جهان امروز در واقع در اثر موسیقی کلیسایی پدید آمد، مکتوب شد، رشد کرد و امروز به دست ما رسیده است. برای اولین بار در کلیسا و توسط کشیشان و راهبان بود که نت نویسی ابداع شد، تکامل یافت و به شیوه امروز به دست ما رسید. همچنین در کلیسا و از دل پرستش خداوند بود که هنر موسیقی چند صدایی شکل گرفت و موسیقی پلی فونیک ابداع شد. بزرگ ترین شاهکارهای موسیقی جهان که همیشه در تاریخ ماندگار خواهند بود، آثار کلیسایی هستند که برای عبادت خداوند خلق شده اند. آهنگسازان بزرگی چون باخ سراسر زندگی خود را وقف ساختن چنین آثاری کرده اند.
آیا آنچه می گویید ساخته و ابتکار مسیحیان در طول تاریخ است، یا ریشه در کتب مقدسه مسیحیان دارد؟
البته خلاقیت و ابتکار سراسر تاریخ بشر را در بر گرفته و موسیقی کلیسایی هم از آن جدا نیست. خلاقیت یکی از مهم ترین خصیصه های بشر است که اتفاقا از ویژگی های خلقت ماست. اما به طور کلی تلفیق موسیقی با عبادت دقیقا برگرفته از کلام خدا و کتب مقدسه مسیحیان و یهودیان است. نمونه های زیادی از چنین عبادتی در کتاب مقدس داریم که خداوند را با موسیقی عبادت می نمودند. جالب این که در بعضی از این نمونه ها فرمان مستقیما از خود خداوند است، و جالب تر این که برخی از انبیای خداوند درکتاب مقدس خود هنرمند، شاعر و موسیقی دان بودند. بارز ترین آن ها داوود نبی است. که شاعر و نوازنده موسیقی آسمانی بود. من می خواهم یک نمونه زیبا را از مزامیر داوود در این جا برای شما نقل کنم: مزمور 150
 زیبایی این بخش از کتاب مقدس در این است که نویسنده به همه انواع سازهای موجود در آن زمان کهن اشاره می کند تا با بهره گیری از آن سازها خداوند بزرگ را توصیف و او را بدین طریق پر شکوه عبادت کنند. بنابراین در پاسخ سوال شما باید بگویم که این گونه پرستش برگرفته از نمونه های فراوان کتاب مقدس و دستور خداوند برای این گونه عبادت است که با هنر و خلاقیت بشر توام شده و به خداوند بی همتا تقدیم می شود. عبادت به همراه موسیقی جزئی جدایی ناپذیر از پرستش مسیحیان در تمام طول تاریخ کلیسا بوده و هست.

در زمینه اجرای موسیقی و کنسرت چه فعالیت هایی دارید؟
همان طور که گفتم من سرپرست "آنسامبل مسایا" هستم و ما برنامه ها و کنسرت هایی را اغلب در کلیساهای ایران برگزار می کنیم. دو سال هم به مناسبت کریسمس در تالار رودکی و تالار فرهنگ سرای دانشجو به اجرای کنسرت پرداختیم. معمولا به صورت سالانه یک کنسرت بزرگ داریم و در طول سال هم اجراهای پراکنده کوچک تر. تا ببینیم امسال خداوند چه فرصت هایی را در اختیار ما قرار خواهد داد.

در زمینه آموزش موسیقی چه برنامه ها و فعالیت هایی دارید؟
 فعالیت های آموزشی من در آموزشگاه موسیقی بن ایل متمرکز است. سال هاست که سخت تلاش می کنم تا محیطی هنری در سطح بالا و دانشگاهی با اساتید مناسب ایجاد کنم که هنرجویان در هر سطحی که باشند و بخواهند بتوانند هنر را تحصیل کنند. از ابتدای ترین گام ها تا پیشرفته ترین در حدی که در ایران امکان پذیر است. همه هم و غم من و تیم همکاران این آموزشگاه این است که هنرجویان در مسیر صحیح و با استانداردهای بالای آموزشی بتوانند گام بردارند. گفتن این حرف بسیار ساده است اما اجرای آن در این کشور با همه محدودیت های موجود و به عنوان یک مرکز خصوصی بسیار سخت است. چنین مراکزی معمولا به ناچار به سمت تجاری شدن سوق پیدا می کنند و ناگزیر ارزش ها را نا دیده می گیرند. اما خوب ما سعی خود را می کنیم و از نتیجه هم بسیار راضی هستیم. بن ایل معلمین و اساتید بسیار خوب کشورمان را گرد هم آورده تا بتواند به اهداف خود برسد. هدف این است که شاگردان مان را که ارزش های این آموزشگاه و فرزندان کشورمان ایران هستند، با فرهنگ سازی به سوی موسیقی جدی و علمی سوق دهیم. و در نهایت نتیجه ای که از رشد و پیشرفت آن ها می بینیم، احساس شادی و رضایت را در من و همکارانم ایجاد می کند.

موسیقی کشور را چگونه ارزیابی می کنید؟
کشور ما سراسر مملو از جوانانی با استعداد و پرتوان است. تنها مشکل این است که راه همواری برای پیشرفت و به اوج رسیدن آنان وجود ندارد. برنامه ریزی ها و فضای هنری کشور مشکلات ریشه ای دارد و یک روزی باید یک فکری به حال آن کرد. فکری دراز مدت و جدی که به نتایج درست منجر شود. البته نه این که پیشرفت مقدور نباشد، اما بسیار سخت و به دور از استانداردهای جهانی است. در نهایت هم یک هنرمند پس از سال ها زحمات طاقت فرسا با فضای بسته و محدود اجرایی مواجه می شود، که برای یک هنرمند تصورش از مرگ هم سخت تر است. مثل این است که شما سال ها درس بخوانید تا پزشک شوید، و بعد به شما بگویند که سالی دو سه نفر را می توانید مداوا کنید، آن هم نه هر مریضی را، فقط بیمارانی را که ما صلاح بدانیم.

آخرین مطلب
موسیقی هنر بزرگ، بی مانند و مقدسی است. و موسیقی دانان نخبه گان و ارزش های یک جامعه هستند. برای همه کسانی که این راه انتخاب کرده اند آرزوی موفقیت می کنم. امیدوارم هنرمندان کشورم مثل اکثر جاهای دنیا به جایگاه واقعی خود برسند. امیدوارم فضای اجرا و امکان درخشیدن به آن ها داده شود تا شاهد رشد در همه سبک ها و زمینه های هنر بشویم. و همینطور از مردم فرهنگ دوست و بلند  نظر کشورم ایران انتظار دارم که با همه توان از موسیقی دانان و هنرمندان سرزمین شان حمایت کنند.

 مصاحبه ازعماد ناوی

برای دریافت تصویر اسکن شده این مصاحبه در هفته نامه سینما روی فایل پیوست شده در سمت چپ کلیک کنید.